Tarihçe – 1

Çamköy Tarihi (1350 – 1874 Yılları Arası)

Çam Köy, Burdur Gölhisar ilçesi köylerindendir. İlçemizin Denizli Acıpayam sınırında konumlanmıştır. Kuruluş tarihi ile ilgili elde kesin bir kayıt olmamakla birlikte, Gölhisar çevresindeki bir çok köy gibi 1350 -1400 yılları arasında yerleşim yeri haline gelmiştir.

Bazı rivayetlerde köy kurucularının; Oğuz Avşarlar’ın Resuloğulları kolundan oldukları ifade edilmektedir Yazılı kaynak olarak Çam Köyle ilgili en eski belge; 1478 yılında yazılan Hamit Sancağına ait 30 Numaralı Osmanlı Tapu
Tahrir defteridir.

Köyün ismine kaynaklık eden “Şam “ ismi üzerinde durmakta yarar vardır.Şam bitki türü olan Çam sözcüğünün halk arasında söylenişinden mi çıkmıştır yoksa bilinen Şam şehrinden mi kaynaklanmaktadır?En eski belgelerde kelime “Şam” olarak yazılırken 18.yüzyıldan itibaren bu günde söylenip yazıldığı üzere yani “Çam “ şeklinde geçmeye başlamıştır.
Evkaf defterlerinde, Çam Köyü’nün adı, “Şam Köy” olarak devam etmiş hiç bir şekilde değişmemiştir. Mesela aşağıda ele alacağımız üzere, Hicri 1257 -Miladi 1841 tarihli “İcmali Evkafı Der Liva i Burdur “ defterinde Köyün adı “Şam “ ‘dır.[Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA).TT 0960.Sayfa 2]

Yeşilova-Karaağaç-Gölhisar taraflarına gelmiş olan bu Türkmenler’in (Halep Türkmenlerine genellikle
Anadolu’da Şamlu) Şamlı ( bunlar genellikle Avşar veya Bayat boylarındandırlar.) denilmesi dolayısıyla , hususiyetle Çam Köyü’nü kuranların da aynı sebeple bu adı aldıklarını düşünmek yerinde olacaktır .

Bitki adı olarak Şam (Çam) Kıpçak Türklerince eskiden beri kullanılıyordu. Arapça kökenli olan bu bitki adı, yer ismi olarak özellikle o tarihlerde çam ağaçlarının çevresinde bol olması sebebiyle söz konusu köye isim olması elbette mümkündür.

Asıl dikkat çekici bir durumda 1478 yılında Şam Köy de “Şamlı“ adında bir kişinin yaşamasıdır. [Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) TT30. Sayfa 71]

Şu anda köyle bağlantılı en eski bilgileri 30 Numaralı Tapu Tahriri defterinde buluyoruz. Tapu Tahrir 30’da Şam Köy’ün, Behsayiş veledi (Oğlu) Menteş ile Mustafa’nın tımarları olduğu ve Şam Karyesinde (Köyü) 57 nüfusun kayıtlı olduğu gözükmektedir. İsimler arasında İslami kökenli kişi adları yanın da, Koçak-Şamlı-Turalı-Durmuş-Bali-Gündoğmuş-Satılmış-Turuk-Dündar gibi eski Türk adları da geçmektedir. [Başbakanlık Osmanlı Arşivi(BOA) TT30. Sayfa 71]

Bu tahrirden sonra 1522 tarihli TT 121 ‘ye bakacak olursak , Şam Köy de 52 Hane ve 86 Nefer yaşamaktadır. Ancak nefer sayısı elbette nüfusu göstermemektedir. Aynı deftere göre , köyün hasılatı ;2852 Akça olarak belirlenmiştir. Yine bu deftere göre köyde, 3 kişi sipahi çocuğu (Asker) yaşamaktadır ve babalarının Tebriz seferinde şehit oldukları notu düşülmüştür.[Başbakanlık Osmanlı Arşivi(BOA) TT121. Sayfa 75-76 ]
Tebriz Seferi, Yavuz Sultan Selim’in, 1514 yılında yapılan ve zaferle sonuçlanan İran Seferidir. Bilindiği üzere Çaldıran Savaşı, bu sefer sırasında kazanılmıştı.

1763 yılında Gölhisar Ayanı Dengereli Şeyh Hüseyin oğlu Hacı Osman’ın bir vergi meselesini bahane ederek Şam Köyünde aralarında bulunduğu bir çok köye baskınlar düzenleyip büyük zararlar vermiştir.[BOA.C.T. ADL 1904 ]
Çam Köy, 1787 senesinde yine bu aileden Hasan’ın ,Yusufça ve İshak Köyleri ile beraber hışmına uğramıştır.

1839’da yapılan Osmanlı Devrinde gerçekleşen ilk nüfus sayımı ile ilgili bir defterin parçalarıdır. Bu sayımda ülkede sadece erkekler sayılmış, kadınlar ise sayıma dahil edilmemişlerdir. Erkek çocukların da en az bir yaşında olanları sayıma tabi tutulmuşlardır.
Ayrıntı olarak defterde göze çarpan 15.,16.,ve 17.yüzyıllarda köyün adı “Şam “olarak yazılırken 19.yüzyıl da artık “Çam “ olarak değişmesidir(Evkaf defterleri hariç).

Yapraklardan birinin baş tarafında kırmızı mürekkeple : “KARYE İ ÇAM TABii KAZA İ
GÖLHiSAR I HAMİD” açıklaması mevcuttur.

Bu yaprakta ki isimler:

1-Uzun boylu kumral sakallı Molla Mustafa oğlu Đbrahim. Yaş-40
2-Uzun boylu sarı sakallı Hacı Halil Oğlu Hüseyin.Yaş -35
3-Uzun boylu kumral bıyıklı Hacı Ahmet oğlu Hüseyin. Yaş-35
4-Uzun boylu kır sakallı Đbrahim oğlu Koca Hacı.Yaş-60
5-Uzun boylu kumral sakallı Nasuh oğlu Mustafa.Yaş-30
6-Uzun boylu kır sakallı Đsmail oğlu Osman Efendi.Yaş-40
7-Uzun boylu ak sakallı K… Bekir oğlu Bekir Yaş- 80
8-Oğlu uzun boylu kumral bıyıklı Osman .Yaş-40
9-Oğlu Hüseyin.Yaş-40
10-Uzun boylu kır sakallı Osman oğlu Ali .Yaş-70
11-Oğlu Yakup .Yaş-5
12-Uzun boylu kır sakallı Salih oğlu Ali. Yaş-60
13-Uzun boylu ak sakallı …..oğlu Deli Hasan.Yaş -80
14-Oğlu uzun boylu kara sakallı Halil-26
15-Diğer oğlu uzun boylu ter bıyıklı Hüseyin .Yaş-20
16-Diğer oğlu Süleyman.Yaş -7
17- Diğer oğlu Đsmail.Yaş -4
18-Kara Mahmut oğlu Halil.Yaş 12
19-Uzun boylu kır sakallı.Süleyman (Baba adının yazılı olduğu yer kopmuş)
20-Oğlu Durmuş.Yaş -20
21-Okcu oğlu .Uzun boylu kara sakallı Ömer oğlu Nacak(?) Ömer.Yaş -35
22-Uzun boylu sarı sakallı Molla Đbrahim oğlu Kocagöz Osman.Yaş – 25. Redif (Asker)
23-Uzun boylu kara sakallı Hüseyin oğlu Demirci Musa.Yaş-36
24-Uzun boylu kır sakallı.Osman oğlu Deli Hasan .Yaş-90
25-Oğlu Hasan
26-Uzun boylu bıyıklı Osman.Yaş-30 .Mansurede ( Silah altında ki Asker)
27-Diğer oğlu orta boylu ter bıyıklı Đbrahim .Yaş-20.Mansurede ( Silah altında ki Asker)
28-Orta boylu köse sakallı Süleyman oğlu Hacı Osman .Yaş-33
29-Oğlu Osman .Yaş-5
30-Diğer oğlu Bayram .Yaş-2
31-Diğer oğlu Đsmail .Yaşı -1
32-Orta boylu kara bıyıklı Koca Veli oğlu Mehmet.Yaş-25
33-Biraderi uzun boylu ter bıyıklı Halil.Yaş- (Yırtık) Mansure de
34-Uzun boylu sarı bıyıklı Eğilmez Đbrahim oğlu Halil. Yaş-20
35-Biraderi Süleyman .Yaş-8
36-Diğer biraderi. Ahmet.Yaş-5
37-Bu bölüm kopmuş
38- Bu bölüm kopmuş
39- Bu bölüm kopmuş
40- Bu bölüm kopmuş

Köy ile bilgi bulduğumuz başka bir kaynak da 1291 Hicri Miladi 1874 Konya Vilayet Salnamesidir. Salnameye göre Çam Köy,Konya Vilayeti Burdur Sancağı Tefenni Kazası Gölhisar Nahiyesine bağlıdır . 152 Nüfus ve 55 Hanedir.Kazaya mesafesi beş saat, nahiyeye ise iki saattir.
Çam Köy tarihi ile ilgili olarak çalışma yapacaklara faydalı olacağını düşünerek, belgeler ışığında tarihi bir süreci ele almaya çalıştık. Maalesef Gölhisar Kazası Temettuat Defteri içinde bulunan Çam Köy bölümünü inceleyemediğimiz için araştırmamız da eksiklik olduğunun farkındayız . İlerde bu defterinde incelenmesiyle büyük bir eksiklik giderilecektir.

1834 yılına ait bir defterde köyün imamı, önceki ve sonraki muhtarları şöyle geçmektedir.
Şam Köy
İmam:  Hüseyin oğlu Faki (Hakkı) oğlu Hüseyin Efendi
Muhtar: evvel Mehmet oğlu ….?… oğlu Abdullah,
Muhtar: sani  Osman oğlu Kuşcu oğlu Ebubekir.
[Prof.Dr.Musa ÇADIRCI,Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapısı..Ankara-1997. Sayf.39]

30.03.2009
Hayati KUZUCU – Emekli Öğretmen
http://burdurtarihi.com